Diyalize Girenlerin Dikkat Etmesi Gerekenler Nelerdir?

0
146
Diyalize Girenlerin Dikkat Etmesi Gerekenler Nelerdir?
Diyalize Girenlerin Dikkat Etmesi Gerekenler Nelerdir?

Diyaliz, Böbrek yetmezliği olan kişilerin hayatlarını sürdürebilmeleri için yapay kan temizlenme işlemine denir.

Vücutta bulunan böbrekler yoluyla atılan zararları sıvıların atılma işlemini yerine getiren bu cihaz hastanın sağlık durumunu kontrol altına alır. Türkiye’de sayısı her geçen gün diyaliz hastası yaklaşık olarak 65 bin civarındadır.

Diyaliz hastalarının, uzun tedavi süresine bağlı sosyal yaşam ve iş hayatı oldukça zordur. Diyalize girenlerin dikkat etmesi gereken önemli hususlar vardır.

Bu yazımızda dikkat edilmesi gereken bu hususlara değinerek diyaliz hastaları ve yakınlarını bilgilendireceğiz.

Diyaliz kendi arasında 2 çeşide ayrılmaktadır. Bunlardan birisi periton diyalizi, diğeri ise hemodiyalizdir.

Periton diyalizi hastanın karın bölgesine yerleştirilen bir solüsyon gün içerisinde belirli periyotlarda karın boşluğuna verilir ve hasta ev ortamında kendi uyguladığı bu yöntem ile fazla sıvı ve atılması gereken zararlı maddeleri karın zarı vasıtasıyla vücuttan atar.

Hemodiyaliz : Böbreğin görevini yerine getiren, bir nevi böbreği taklit ederek çalışan bir makine tarafından haftada hastanın durumuna göre 3 veya 4 kez, yaklaşık 4 saat süren işleme denir.

Peki Kimler Diyalize Girer?

  • Yapılan tahliller sonucu böbreğin işlevinin %80 civarında yitiren kişiler.
  • Tedavi edilemeyen fazla sıvı fazlalığı ve böbreğin bu fazla sıvıyı dışarı atamayan kişiler.
  • Böbrek yetmezliğine bağlı kanama eğilimi olan kişiler.

Kişinin yukarıdaki sebep yada sebeplerden dolayı diyalize gireceği kararı verilmesi ile birlikte kişiye cerrahi bir müdahale ile makineye bağlanacak damar yolu açılır.

Hastanın toplardamar ve atardamarlarını birleştiren bu müdahaleye Arterio-Venöz Fistül adı verilir.

Böbrek Yetmezliğine Neden Olan Maddeler?

Böbrek yetmezliği kronik ise yani 4 ayı bulan belirtiler ile böbrek hasar görmeye başladı ise bu duruma neden olan maddeler kan testi ile ile ölçülür ve sebep bulunur. Örneğin diyabet, kan basınç yüksekliği, bazı ilaçların böbreklerden atılmaya bağlı böbrek değerlerini olumsuz etkilemesi gibi.

Kronik böbrek yetmezliği erken teşhis ile durdurulabilir ve doktorun uygulayacağı tedavi ile hastalığın önüne geçilebilir.

Bazı böbrek enfeksiyonlarına bağlı görülen Protein Kaçağı tedavi edilmez ise böbrek yetmezliğine neden olabilir.

Akut böbrek yetmezliği ise aniden gelişen, genellikle bir travmatik olaya bağlı olarak gelişen bir hastalıktır. Ağır yanık, kaza, uzun süren susuzluk gibi durumların sonucu aniden böbrek yetmezliği durumu gelişebilir.

Her hastalıkta önemli olduğu gibi diyalize giren hastalarda da beslenme son derece önemlidir ve bilinçli beslenme ile diyalize bağlı olası sorunları hasta en aza indirgeyebilir.

Diyalize girenlerin öncelikle tahlil sonuçlarına göre belirlenen bir diyete uyması gerekmektedir.

Diyaliz Hastalarında Diyetin Amacı
Diyaliz Hastalarında Diyetin Amacı

Diyaliz Hastalarında Diyetin Amacı

  • Vücuttaki sıvı dengesini düzenlemek.
  • Elektrolit seviyesini belirli bir düzeyde tutmak.
  • İştahsızlık veya mide bulantısını azaltmak.
  • Böbreklerin yükünü azaltmak.
  • Enfeksiyonlara karşı daha da direnç kazanmasını sağlamak.

Diyalize Girenlerin diyetten sonra dikkat etmesi gereken bir diğer önemli husus ise tuz tüketimidir.

  • Tuz Tüketimi

Böbreğin atmakta oldukça zorlandığı ispatlanmış olan tuz tüketimi diyalize girenler için hayati önem taşır. Fazla tuz tüketimi, böbrek atılamadığı için suyun birikmesine ve çeşitli kalp hastalıklarına neden olur.

  • Potasyum

Potasyum vücudun su dengesini sağlar. Kasların işlevlerini yerine getirmesinde önemli rol oynar. Ancak böbrek yetmezliği olan kişilerde fazla potasyum içeren besinler halsizlik, kalp ritminde bozukluk, mide bulantısı gibi sorunlara neden olur. Bu nedenle diyalize giren hastaların yüksek potasyum içeren besinleri fazla tüketmekten kaçınmaları gerekmektedir.

Potasyum bakımından zengin besinler
  • Muz
  • Ispana
  • Kivi
  • Havuç
  • Pırasa
  • Kavun
  • Avakado
  • Fosfor

Fosfor kemik ve dişler için önemlidir. Hücrelerin enerji sağlayıcısıdır. Böbrek yetmezliğine bağlı diyalize giren hastalarda böbreklerden fosfor atımı azalır. Bu nedenle kan değerlerinde fosfor seviyesi normale göre yüksek çıkar. Fosfor seviyesini dengede tutmak için fosfor bakımından zengin olan besinler az tüketilmelidir.

Diyalize Giren Hastaların, diyetisyen kontrolünde kilo değerlerini ideal seviyede tutmaları diyaliz periyotları arasında kilo farkının çok olmaması gerekir. İki diyaliz arasında 2 – 3 kilo civarında oluşan farklar son derece ciddi kalp damar hastalıklarına neden olabilir.

İnterdiyalitik : İki diyaliz seansı arasındaki alınan ağırlık artışına verilen isimdir.

Böbrek hastalığına bağlı hemodiyalize giren kişilerin interdiyalitik değerinin yüksek olması kalbe zarar vermektedir. Çünkü yaklaşık 4 saat süren bir diyaliz işleminde vücuttan 2,5 litrenin üstünde sıvı çekilirse seans sırasında tansiyonda ani düşüşler ve kramplar meydana gelebilir.

Krampların önlenmesi için UF hızı ayarlanmalı, kramp durumlarında salin solüsyon takviyesi yapılmalı ve Hipertonik glukoz kullanılmalıdır.

Enfeksiyona Karşı Dikkat!
Enfeksiyona Karşı Dikkat!

Enfeksiyona Karşı Dikkat!

Diyaliz hastalarının diyalize bağlı enfeksiyonların önüne geçmek için yapması gereken en önemli husus temiz ve güvenilir bir diyaliz merkezi seçimi olacaktır.

Diyaliz ekipmanlarının steril edilmesi, hemşirenin her hasta için tek kullanımlık eldiven kullanması ve ortamın temiz tutularak dezenfekte edilmesi son derece önemlidir.

Diyalize Girenler İçin Psikolojik Destek!
Diyalize Girenler İçin Psikolojik Destek!

Diyalize Girenlerin Psikolojik Destek Alması Şart!

Diyalize girenlerin böbrek nakli olmadığı sürece, ömür boyu boyu devam edecek bir tedavi göreceği için, psikolojik olarak destek alması faydasına olacaktır.